Türkçe Çevirinin Sunuşu - Mehmet Rifat, Sema Rifat

Türkçe Çevirinin Sunuşu

Barthes, Yas Günlüğü'nü fişlere yazmaya başladığı sırada annesine ayrıca nasıl bir saygı sunabileceğini de düşünür. İşte o günlerde Cahiers du cinéma dergisinden fotoğraf üstüne bir kitap yazma önerisi alır. Bunun üzerine, öldüğünde artık annesinin anımsanmayacağını da düşünerek, yaşarken annesine duyduğu sevgiyi de dile getiren bir kitap yazmayı uygun görür ve fotoğraf hakkında "fenomenolojik" düşüncesini kaleme almayı kabul eder. 

Barthes hem bir göstergebilimci, hem bir metin kuramcısı hem de "benzersiz" bir denemeci ve öğretim görevlisi olarak yöntem ve terimler açısından fenomenolojiye başvurur ancak amacı fotoğrafın bir fenomenolojisini yapmak da değildir. Çünkü İki Ana Bölümden ve toplam Kırksekiz Nottan (Alt Bölüm de diyebiliriz) oluşturmaya karar verdiği yapıtında Barthes aslında bireysel bir serüvenin anlatısını (bir başka deyişle "romanını") yazıya geçirmekte, annesinin ölümü ile Fotoğrafın özü arasındaki bağı araştırmakta, daha doğrusu, Fotoğrafın, "olup bitmiş"in ("Bu oldu") apaçık gerçekliğini, "yitirilmiş bir zaman"ı yansıttığını dile getirmektedir. Fotoğrafın gerçekleştirilmesi ve "okunması"na ilişkin olarak Operator, Spectator' Spectrum, Studium, Punctum, Noema, vb. kavramları kullanır. Anlatısının kişileri ya da "kahramanları" ise, Apestéguy, Atget, Avedon, Boucher, Boudinet, Clifford, Daguerre, Edgerton, Gardner, Gilden, Hine, Kertész, Klein, Krull, Lartigue, Mapplethorpe, Michals, Nadar, Niepce, Puyo, Salzmann, Sander, Stieglitz, Van der Zee, Wessing, Wilson ve ayrıca anonim bir köy fotoğrafçısının çektiği fotoğraflardır. Her fotoğraf, Barthes'ın bakışına göre, bir serüvenin ("başa gelenin"), bir sevincin, bir üzüntünün (bir "yara"nın) ortamıdır. Bütün bu fotoğrafların birbirine eklemlenerek oluşturduğu sahneler de bir "Barthes romanı" yaratırlar : Gerçekten de Barthes "fotoğraf okuma"sını, kent yaşamı, savaş, askerler, hastabakıcı rahibeler, at üzerindeki Kraliçe ile atı tutan hizmetkârı, siyasal tarih, sokak çalgıcısı, dingin yaşamı çağrıştıran Akdeniz evi, aile bireyleri, Siyahiler, yoksul semtler, engelli çocuklar, köleler, yakışıklı delikanlılar, suikast zanlısı ve idama mahkûm genç ve başkaları üzerinden hem genel kültür kaynaklı (Studium) olarak, hem de gizli kalmış, çarpıcı, dokunaklı, yakıcı yanı saptayarak (Punctum) sürdürür... ancak bu anlatısal serüvende Barthes, kişileri, şeyleri, nesneleri değil, kişilerin yüzlerini, bakışlarındaki "hava"yı (deli bakışlar, vb.) kısacası Spectator'u (fotoğrafı okuyan kişiyi) "yaralayan", onu "delip geçen" noktaları ortaya çıkarır. 

M. Rifat-S. Rifat
Beylerbeyi, Eylül 2023.

Roland Barthes : Fotoğraf Üstüne Not - Roland Barthes, S. 8, 9
Fransızca aslından çevirenler : Mehmet Rifat, Sema Rifat 
YKY Yapı Kredi Yayınları, 1. baskı: İstanbul, Mayıs 2024

La Chambre Claire 
Copyright © Éditions de l'Étoile, Gallimard, Le Seuil, 1980

#rolandbarthes #aydinlikoda #lachambreclaire #mehmetrifat #semarifat #barthes #yasgunlugu #fenomenoloji #fotograf #fotografinozu #olupbitmis #buoldu #gerceklik #yitirilmisbirzaman #gerceklestirilme #okunma #operator #spectator #studium #punctum #noema #seruven #basagelen #barthesromani #fotografokuma #anlatisalseruven #spectator #fotografiokuyankisi #yaralayan #delipgecen

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Murat Gülsoy - Ve Ateş Bizi Tüketiyor

Resim
  Murat Gülsoy - Ve Ateş Bizi Tüketiyor (...) Sıramı beklerken yaşlı adamın kimliğini cebimden çıkarıp fotoğrafı incelemeye koyuldum. Acaba şimdi neye benziyordu? Nasıl değişmişti?? Saçları dökülmüş olmalıydı, fotoğrafta otuzlu yaşlarında görünmesine rağmen şakakları açılmıştı. Büyük bir dikkatle bakmıştı objektifin karanlık kuyusuna. Geleceği görme arzusuyla... Belki de ben böyle duygular atfediyordum. Sonuçta hepimiz öyle ya da böyle o karanlık kuyuya gözümüzü dikeriz fotoğraf çektirirken. Zaten pek zevkli bir iş de değildir. Dört ya da sekiz tane lazım olmuştur, ayaküstü çekim yapacak bir dükkana dalmışızdır ya da şip şak çekim yapan kabinlerden birine girmişizdir. Tabii, ortada bir fotoğrafçı olmayınca insan daha rahat pozlar verebiliyor. Kimlikteki fotoğrafa baktım, kesinlikle bir fotoğrafçı çekmiş olmalıydı. Dudakları sımsıkı kapalı olduğu için çizgi gibi görünüyordu. Gerilmişti. Fotoğrafçı boşu boşuna biraz gülümseyin demişti, milim oynamamıştı yüzündeki ifade. Neden gergind...
Devamı

Fotoğraflardan Bakılınca, Puslu Görülen Amerika

Resim
Fotoğrafın bulunduğu ilk onyıllarda fotoğraflardan beklenen, idealleştirilmiş görüntüleri sunmalarıydı. Kaldı ki, güzel fotoğrafı bir kadın gibi, günbatımı gibi bir şeyin fotoğrafı sayan çoğu amatör fotoğrafçının amacı halen budur. 1915'te Edward Steichen, bir apartmanın yangın çıkışında duran bir süt şişesinin fotoğrafını çekmiş ve böylece ortaya oldukça farklı bir güzel fotoğraf örneği koymuştu. 1920'lerden beridir de, eserleri müzelere alınan iddialı profesyonel fotoğrafçılar, lirik konulardan uzaklaşmaya ve kasıtlı olarak düz, bayağı, hatta tatsız konu ve malzemeleri çekmeye başlamışlardır. Fotoğraf son onyıllarda güzel olan ile çirkin olanın tanımını herkesin anlayabileceği şekilde -ve Whitman'ın önerisi doğrultusunda- gözden geçirmeyi bir ölçüde başarmıştır. Eğer (Whitman'ın sözleriyle)  "her somut nesne, durum, bileşim ya da süreç bir güzellik sergiliyorsa" , bu şeylerin bazılarına güzel deyip, bazılarının güzel olmadığını söylemek işin yüzeyselliğine k...
Devamı

Gisele Freund - Fotoğraf ve Toplum

Resim
Politik Bir Araç Olarak Fotoğraf Basında fotoğrafın daha yaygın olarak kullanılmaya başlamasıyla birlikte belirli bir basın organına bağlı olmayan bağımsız fotoğrafçılar, görüntü üreticileriyle alıcıları arasındaki bağlantıyı kuran ajanslarla çalışmak zorunda kaldılar. İlk ajanslardan biri, Amerika'da, George Grantham Bain (1865-1944) tarafından kuruldu. Kendisi gazeteciydi ve dergilerde yazıları yayımlanıyordu. Yazılarıyla birlikte kendi çektiği fotoğrafları da göndermeyi alışkanlık edinmişti. Kısa bir süre sonra, ellerinde aynı konuyla ilgili birçok yazı bulunan yayıncıların, yazılarını bir kenara bırakarak fotoğraflarıyla ilgilendiklerini gördü. O dönemde basına fotoğraf göndermek gibi bir uygulama yoktu. Bu doğrultuda yeni olanakların yakalanabileceğini hisseden Bain, 1898 yılında, içlerinde Mantauk Photo Concern'ün de bulunduğu ajanslar açtı. Talebi karşılayabilmek için profesyonel fotoğrafçılarla çalıştı, bu fotoğrafçılardan biri de Amerika'da ün kazanan ilk kadın f...
Devamı