Fotoğraflardan Bakılınca, Puslu Görülen Amerika


Fotoğrafın bulunduğu ilk onyıllarda fotoğraflardan beklenen, idealleştirilmiş görüntüleri sunmalarıydı. Kaldı ki, güzel fotoğrafı bir kadın gibi, günbatımı gibi bir şeyin fotoğrafı sayan çoğu amatör fotoğrafçının amacı halen budur. 1915'te Edward Steichen, bir apartmanın yangın çıkışında duran bir süt şişesinin fotoğrafını çekmiş ve böylece ortaya oldukça farklı bir güzel fotoğraf örneği koymuştu. 1920'lerden beridir de, eserleri müzelere alınan iddialı profesyonel fotoğrafçılar, lirik konulardan uzaklaşmaya ve kasıtlı olarak düz, bayağı, hatta tatsız konu ve malzemeleri çekmeye başlamışlardır. Fotoğraf son onyıllarda güzel olan ile çirkin olanın tanımını herkesin anlayabileceği şekilde -ve Whitman'ın önerisi doğrultusunda- gözden geçirmeyi bir ölçüde başarmıştır. Eğer (Whitman'ın sözleriyle) "her somut nesne, durum, bileşim ya da süreç bir güzellik sergiliyorsa", bu şeylerin bazılarına güzel deyip, bazılarının güzel olmadığını söylemek işin yüzeyselliğine kaçmak demek olacaktır. Eğer "bir insanın yaptığı ya da düşündüğü şeyler belli bir sonuca yönelikse", hayatın bazı anlarına önemli, bazı anlarına da alelade muamelesi yapmak aynı şekilde yüzeysel kalacaktır.

Fotoğraf çekmek, bir önem atfetmektir. herhalde hayatta güzelleştirilemeyecek hiçbir konu ya da malzeme yoktur, diyebiliriz; ayrıca, bütün fotoğraflarda içkin olarak bulunan, fotoğrafların konu ya da malzemelerine bir değer tanıma eğilimini yok saymaya kalkmanın da bir anlamı yoktur. Ancak değerin anlamında değişiklik ortaya çıkabilir, bu mümkündür, tıpkı Whitman'ın ışıltılı sözlerinin bir parodisini temsil eden çağdaş fotografik görüntü kültüründe yapıldığı gibi. Demokrasi öncesi kültüre sahip yerlerde, fotoğrafı çekilen kişi üne kavuşmuş kişidir. Whitman'ın tutkuyla katalogladığı, Warhol'unsa omuz silkerek ölçüye vurduğu Amerikan deneyimindeyse, herkes ünlüdür. Hiçbir an başka bir andan daha önemli olmadığı gibi, hiçbir kişi de başka bir kişiden daha ilginç değildir.

Susan Sontag, Fotoğraf Üzerine (On Photography), S. 32,33
© 1973, 1974, 1977; Susan Sontag
İngilizce'den çeviren: Osman Akınhay
Agora Kitaplığı, © 2010
İkinci Basım: Şubat 2011

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Murat Gülsoy - Ve Ateş Bizi Tüketiyor

Gisele Freund - Fotoğraf ve Toplum