Fotoğrafın Kullanımları, John Berger

Susan Sontag’a (…) Halkın kullanması için yapılan ilk ucuz fotoğraf makinesi, pazara kısa bir süre sonra, 1888’de sürüldü. Fotoğrafın kullanım olanaklarının böylesine hızlı bir biçimde uygulamaya geçilmesi, elbette fotoğrafın sanayi kapitalizmine çok derinden ve can alıcı bir biçimde uygulanabileceğinin göstergesidir. Fotoğraf makinesinin icat edildiği yıl, Marx rüştünü ispat etmişti. Bununla birlikte , fotoğrafın, görünümlere gönderme yapmada en baskın ve en “doğal” yol olması ancak yirminci yüzyılda ve iki dünya savaşı arasına rastlayan dönemde gerçekleşti. Fotoğraf, her şeyi en yakından gören tanık olarak dünyanın yerine o zaman geçti. Fotoğrafın gerçeğin doğrudan görülmesini sağlayan en saydam araç sayıldığı dönemdi bu: mecranın büyük tanıklık ustaları Paul Strand ve Walker Evans gibi kişilerin dönemi. Kapitalist ülkelerde, fotoğrafın en özgür olduğu andı bu: Fotoğraf güzel sanatların kısıtlılığından kurtulmuş, demokratik olarak kullanılabilecek kamusal bir mecra olmuştu. Ne var ki bu durum çok kısa sürdü. Bu yeni mecranın “gerçeğe bu kadar sadık” oluşu, propaganda aracı olarak kasten kullanılmasını hızlandırdı. Fotoğrafı sistemli bir biçimde propaganda aracı olarak ilk kullananlar arasında Naziler vardı. Fotoğraflar, bizim modern olarak algıladığımız çevreyi oluşturan ve somutlaştıran tüm nesneler arasında belki de en gizemli olanlardır. Fotoğraflar, aslında yakalanmış yaşantılardır ve fotoğraf makinesi bilincin elde etmeye yönelen uzantısıdır. Ortaya çıktığı ilk dönemde fotoğraf yeni bir teknik olarak sunuyordu; bir aletti. Şimdiyse, yeni seçenekler sunmak yerine, kullanımı ve “okunması” artık alışkanlık haline geliyor, modern algılama biçiminin sorgulanmayan bir parçası oluyordu. Bu dönüşümde pek çok gelişmenin katkısı vardı. Yeni sinema sanayii. Taşınabilir fotoğraf makinesinin icadı – öyle ki bir fotoğrafın çekilmesi, tören olmaktan çıkıp bir “refleks”e dönüştü. Fotoğraf röportajcılığının bulunuşu – böylelikle resimler metni değil, metin resimleri izlemeye başladı. Can alıcı bir ekonomik güç olarak reklamcılığın ortaya çıkışı. Metis Seçkileri O Ana Adanmış John Berger'den Seçme Yazılar Hazırlayanlar: Yurdanur Salman, Müge Gürsoy Sökmen © John Berger, 1986, 2014 © Metis Yayınları, 1986, 2014 #johnberger #susansontag #fotografmakinesi #fotograf #paulstrand #walkerevans #propaganda #guzelsanatlar #propagandaaraci #modernalgilama #birfotografincekilmesi #fotografmakinesininicadi #fotografroportajligi